خانه | تاریخچه جام جهانی | پنجمین دوره جام جهانی – ۱۹۵۴ (سوئیس)

پنجمین دوره جام جهانی – ۱۹۵۴ (سوئیس)

فدراسیون بین المللی فوتبال (فیفا) به چند دلیل تصمیم گرفت مسابقات فوتبال جام جهانی ۱۹۵۴ را به میزبانی سوئیس برگزار کند.

سوئیس از جمله کشورهایی بود که به علت بی طرفی در جنگ جهانی دوم، هیچگونه آسیبی ندید.
** پنجاهمین سالگرد تاسیس فیفا
همچنین سال ۱۹۵۴، در حقیقت پنجاهمین سالگرد تأسیس فیفا بود و از آنجایی که مقر فیفا در زوریخ سوئیس قرار داشت و از طرفی نامزد اروپایی دیگری برای برگزاری جام جهانی نبود، این کشور به عنوان میزبان جام جهانی پنجم برگزیده شد.
** تغییر در سیستم بازی ها
باز هم در مسابقات سال ۱۹۵۴ تغییراتی در سیستم بازی‌ها داده شد. مسابقات این دوره همانند دوره‌های اخیر جام جهانی، به صورت گروهی در دور مقدماتی و تک حذفی در مرحله بعدی برگزار شد.
تیم‌ها در دور مقدماتی در گروه‌های چهارتایی تقسیم شدند که دو تیم نخست هر گروه به مرحله یک چهارم نهایی راه یافتند.
در این دوره ۳۸ کشور برای حضور در مسابقات مقدماتی ثبت نام کردند که تیم های آرژانتین و شوروی در میان آنها نبودند. از قاره آسیا، ژاپن و کره جنوبی حضور داشتند که در دو بازی رفت و برگشت، کره جنوبی به عنوان نماینده آسیا انتخاب شد.
** کره جنوبی اولین آسیایی جام جهانی
کره جنوبی نخستین تیم آسیایی بود که در جام جهانی بازی می‌کرد. این تیم شش بار دیگر به جام جهانی راه یافت که از این نظر در میان دیگر تیم‌های آسیایی رکورددار است.
آلمان پس از پایان جنگ جهانی و جدایی دو بخش شرقی و غربی، اینبار با نام آلمان غربی به خانواده فیفا بازگشت و برای نخستین بار در جمع ۱۶ تیم نهایی قرار گرفته بود.
در این دوره قرار بر این شد که این ۱۶ تیم در چهار گروه چهار تیمی قرار گیرند و هر تیم به قید قرعه دو بازی در گروه برگزار نماید و در نهایت هشت تیم به مرحله دوم (یک چهارم نهایی) صعود نمایند و مسابقات تا فینال به صورت حذفی پیش برود.
از این رو پس از انتخاب ۱۴ تیم دورنهایی به همراه اروگوئه قهرمان دوره پیش و سوئیس میزبان بازیها که از حضور در دور انتخابی معاف بودند، مسابقات در پنجم ژانویه ۱۹۵۴ در برن قرعه کشی شد.
در میان تیم های دور نهایی، مجارستان که از سال ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۴ در ۳۳ بازی بدون شکست مانده بود و در سال ۱۹۵۲ مدال طلای المپیک هلسینکی را فتح کرده بود، امید اول قهرمانی به شمار می رفت و پیش بینی می شد که بدون دردسر به قهرمانی برسد.
این تیم با رهبری کاپیتانش فرانس پوشکاش و حضور جمعی از بازیکنان نخبه چون ساندرو کوچیس و بوژیک با قدرت تمام و شکست‌های سنگینی که بر تیم‌های کره جنوبی (۰-۹) و آلمان غربی (۳-۸) تحمیل کرد، با زدن ۱۷ گل در دو بازی به عنوان نخستین تیم از گروه خود صعود کرد.
کوچیس که در نوک حمله مجارستان بازی می کرد در نهایت آقای گل این دوره شد.
این تیم در مراحل بعدی با پیروزی بر برزیل و اروگوئه با اقتدار کامل به فینال راه یافت و در مقابل هم گروه دور مقدماتی‌اش آلمان غربی قرار گرفت.
** شکست ناباورانه مجارستان
همانطور که اروگوئه در کمال ناباوری برزیل را در جام ۱۹۵۰ مغلوب کرد، تیم آلمان غربی هم با شکست دادن جادوگران (لقب تیم مجارستان) فاتح جام جهانی شد.
دو تیم در بازی فینال مقابل هم قرار گرفتند و با این که مجارستان ۸ بر ۳ در دور مقدماتی آلمان غربی را شکست داده بود، در بازی فینال با نتیجه ۳ بر ۲ مغلوب شد. بدین ترتیب آلمان غربی در نخستین تجربه حضورش در جام جهانی به عنوان قهرمانی این بازی‌ها دست یافت.
این تیم که از سال ۱۹۵۴ تا سال ۱۹۹۰ با عنوان آلمان غربی یا جمهوری فدرال آلمان بدون وقفه در جام جهانی شرکت داشت، در مجموع سه بار عنوان قهرمانی جام جهانی را بدست آورد، اما از سال ۱۹۹۰ به بعد، پس از اتحاد آلمان شرقی و آلمان غربی این دو تیم تحت عنوان تیم ملی آلمان پا به میادین بین‌المللی گذاشتند.
در گروه اول جام جهانی ۱۹۵۴ تیم های برزیل، یوگسلاوی، فرانسه و مکزیک قرار داشتند. برزیل با شکست مکزیک و تساوی در برابر یوگسلاوی و یوگسلاوی هم با پیروزی در برابر فرانسه به مرحله دوم صعود کردند.
زیباترین بازیهای مرحله اول، در گروه دوم انجام گرفت. در این گروه، مجارستان با نتیجه ۹ بر صفر، کره جنوبی را شکست داد و در دیدار دوم خود، موفق شد با نتیجه جالب ۸ بر ۳ بر آلمان غربی فایق آید. از این گروه تیم های مجارستان و آلمان غربی که ترکیه را مغلوب کرده بود، به مرحله بعد صعود کردند.
در گروه سوم، اتریش و اروگوئه تیم های چکسلواکی و اسکاتلند را شکست دادند تا هر دو با چهار امتیاز به جمع تیم های یک چهارم نهایی بپیوندند.
در گروه چهارم، انگلیس با تساوی در برابر بلژیک و پیروزی ۳ بر صفر در مقابل سوئیس به عنوان تیم اول صعود کرد و سوئیس با شکست دوباره ایتالیا در بازی تکراری، جواز صعود دریافت کرد.
در مرحله یک چهارم نهایی، آلمان غربی تیم یوگسلاوی را ۲ بر صفر مغلوب کرد. اتریش در پر گل ترین دیدار تاریخ جام های جهانی ۷ بر ۵ سوئیس را حذف کرد و اروگوئه هم بر تیم قدرتمند انگلیس چیره شد تا به نیمه نهایی برسد.
** نبرد برن
اما زیباترین بازی این مرحله، دیدار دو تیم مجارستان و برزیل بود که به علت خشونتهای بی حدش به نبرد برن مشهور شد. در این مسابقه، تیم مجارستان در نهایت به پیروزی ۴ بر ۲ دست یافت ولی درگیری بازیکنان دو تیم پس از بازی هم ادامه پیدا کرد و به رختکن هم کشیده شد و در نهایت با دخالت پلیس خاتمه یافت.
در مرحله نیمه نهایی، تیم آلمان غربی که حالا در قواره یک مدعی بود، توانست اتریش را ۶ بر یک مغلوب نماید تا به همراه مجارستان که ۴ بر ۲ از سد اروگوئه گذشته بود، برگزار کننده دیدار نهایی جام باشد. در دیدار رده بندی اتریش، قهرمان دوره پیش را ۳ بر یک شکست داد و در جای سوم قرار گرفت.
مسابقه فینال در حضور ۶۳۸۰۰ تماشاگر در تاریخ چهارم ژوییه ۱۹۵۴ در برن برگزار شد. مجارستان، شروعی طوفانی داشت و در ۸ دقیقه اول بازی به دو گل دست یافت. اما در ادامه، این آلمانها بودند که در زیر بارش شدید باران با به ثمر رساندن سه گل، فاتح جام ژول ریمه شدند تا جادوگران مجارستان، پس از ۳۷ بازی بی شکست، طعم تلخ شکست را در حساسترین بازی تاریخ فوتبالشان بچشند.
آلمانها از این بازی با نام “معجزه برن” (Wunder von Bern) یاد می کنند.
** اسطوره های جام
– ساندور کوچیس (مجارستان، تولد ۱۹۲۹، مرگ ۱۹۷۹)
وی علاوه بر قهرمانی در بازی های المپیک ۱۹۵۲ و نایب قهرمانی جام جهانی در سال ۱۹۵۴، در جام جهانی ۱۹۵۴ با ۱۱ گل به عنوان آقای گلی رسید و در سال های ۱۹۵۱، ۱۹۵۲ و ۱۹۵۴ به عنوان بهترین گلزن لیگ مجارستان انتخاب شد.
آقای گل جام جهانی ۱۹۵۴ یکی از برترین مهاجمان تاریخ فوتبال جهان بود که در دوران بازی خود به علت گل های فراوانی که با ضربه سر به ثمر رسانده بود، مشهور به “سر طلایی” شد.
کوچیس فوتبال خود را در سال ۱۹۴۹ با باشگاه فرانس واروش آغاز کرد و خیلی زود به تیم ملی راه یافت و در کنار پوشکاش، ژیبور، هیده گوتی و … تیم جادویی ها را در دهه ۵۰ تشکیل دادند که عصر طلایی فوتبال مجارستان را رقم زدند.
تیم ملی مجارستان با گلزنی های او و پوشکاش به مدال طلای المپیک ۱۹۵۲ رسید و انگلستان را در سال ۱۹۵۳ در استادیوم ومبلی با نتیجه ۶ بر ۳ خورد کرد. کوچیس در جام جهانی ۱۹۵۴ طی چهار بازی ۱۱ گل به ثمر رساند.
– فرانس پوشکاش (مجارستان، تولد ۱۹۲۷، مرگ ۲۰۰۶)
ظاهر نسبتاً چاق، چهار شانه و قد کوتاه او زیاد به فوتبالیست ها نمی خورد، اما علاقه اش به فوتبال باعث شد تا به سمت این ورزش کشیده شود و پس از مدتی پا در عرصه فوتبال حرفه ای بگذارد.
او در تیم مجارستان که در فواصل سال های ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۴ کاپیتان بود و در ۸۵ بازی که برای این تیم انجام داد موفق شد ۸۴ گل به ثمر برساند.
وی تا مدت ها عنوان آقای گلی جهان را یدک می کشید ولی پس از مدتی “علی دایی” توانست این عنوان از آن خود کند و پوشکاش در مکان دوم قرار گرفت.
با این حال پوشکاش با به ثمر رساندن بیش از ۱۵۰۰ گل در دوران فوتبال خود، برترین گلزن تاریخ فوتبال به شمار می رود. پس از پوشکاش، پله با به ثمر رساندن بیش از ۱۲۰۰ گل در رتبه دوم جای دارد.
نقطه اوج درخشش پوشکاش، جام جهانی ۱۹۵۴ بود. پوشکاش در آن مسابقات با درخششی فوق العاده تیم خود را به فینال رساند.
پوشکاش از چهره های ماندگار و فراموش نشدنی فوتبال است و به عنوان ششمین بازیکن قرن جهان شناخته می شود.
همچنین در سال ۲۰۰۲ ، ورزشگاه “تپ استادیون” در بوداپست را به احترامش به “فرانس پوشکاش” تغییر نام دادند.
فرانس پوشکاش در ۱۷ نوامبر سال ۲۰۰۶ و پس از سالها مبارزه با بیماری سرطان در سن ۷۹ سالگی در گذشت.
هم اکنون جایزه زننده زیباترین گل سال جهان به افتخار وی به نام “جایزه پوشکاش” نامیده می شود.
– هلموت ران (آلمان غربی)
چهارمین بازیکن ۱۰ گله تاریخ جام های جهانی هلموت ران است. او در دو جام جهانی ۱۹۵۴ و ۱۹۵۸ در تیم ملی آلمان غربی حضور داشت. نکته جالب این که او ۱۰ گل را در ۹ مسابقه به ثمر رسانده است و رکورد جالبی را به دست آورده است.
گفته می‌شود در فینال جام جهانی ۱۹۵۴ وقتی هلموت ران گل برتری آلمان‌ها را مقابل مجارستان شکست‌ ناپذیر به ثمر رساند مدام فریاد می‌زند: ”آغاز شد! آغاز شد!”
** آیا می دانید؟
تیم‌های ترکیه، کره جنوبی و اسکاتلند برای نخستین بار در این بازی‌ها حضور پیدا کردند.
در ۲۶ بازی این جام در مجموع ۱۴۰ گل به ثمر رسید که ۲۷ گل از این تعداد سهم مجارستان بود.
جام جهانی سوییس با ۱۴۰ گلی که رد و بدل شد، پر گل‌ترین دوره این مسابقات از ابتدا تا جام ۱۹۸۲ اسپانیا بود. با توجه به تعداد کمتر تیم‌ها و مسابقات ( ۱۶ تیم و ۲۶ بازی) نسبت به جام اسپانیا (۲۴ تیم و ۵۲ بازی)، می‌توان این جام را با متوسط ۵.۴ گل در هر بازی، پر گل‌ترین دوره تاریخ جام جهانی دانست.
خط حمله مجارستان به عنوان بهترین خط حمله شناخته شد و خط دفاع فرانسه به عنوان بهترین دفاع نام گرفت.
عنوان آقای گل به ساندور کوچیس با ۱۱ گل رسید و جایزه بهترین بازیکن جام را به فرانس پوشکاش دادند.
این آخرین دوره مسابقات بود که ژول ریمه، بنیانگذار جام جهانی در آن حضور داشت. ژول ریمه که ۳۳ سال ریاست فیفا را بر عهده داشت، دو سال بعد در سن ۸۳ سالگی در گذشت.
کاپ قهرمانی جام جهانی با شکلی متفاوت نسبت به شکل امروزی، تا سال ۱۹۷۰ جام ژول ریمه نام داشت که برزیل با قهرمانی در سال ۱۹۷۰ به عنوان نخستین تیمی که سه بار جام ژول ریمه را بدست آورده، برای همیشه این جام را به خانه برد.
– ترکیب بازیکنان تیم آلمان غربی قهرمان جام جهانی ۱۹۵۴: تورک، پوسی‌بال، کهل‌مه‌‌یر، اکل، لیبریش، مای، ران، مورلاک، ا. والتر، اف. والتر، شافر
– برترین گلزنان جام:
کوچیس (مجارستان) ۱۱ گل
مرلوک (آلمان غربی) ۸ گل
پراسبت (اتریش) ۶ گل
– تیم های شرکت کننده:
اتریش، آلمان غربی، بلژیک، انگلستان، فرانسه، مجارستان، ایتالیا، اسکاتلند، سوئیس، ترکیه، یوگوسلاوی، چک (اروپا)
برزیل، مکزیک، اروگوئه، شیلی (آمریکا)
کره جنوبی (آسیا)